Format 9:16 — wymiary shortów, reelsów i TikToków

Trzy platformy, jeden format — i mimo to ten sam plik potrafi wyglądać na każdej inaczej. Ten tekst zbiera liczby, które faktycznie mają znaczenie, i odsiewa te, którymi nie warto zawracać sobie głowy.

Rozdzielczość: 1080 × 1920

Proporcja 9:16 to relacja szerokości do wysokości. W praktyce oznacza jedną rozdzielczość: 1080 × 1920 pikseli. To standard, pod który zaprojektowany jest interfejs wszystkich trzech aplikacji.

Warianty i to, kiedy mają sens:

Rozdzielczość	Kiedy
1080 × 1920	Domyślnie. Zawsze, jeśli nie ma powodu żeby inaczej
720 × 1280	Tylko gdy materiał źródłowy jest w 720p — podbijanie w górę nic nie daje
2160 × 3840	Bez sensu. Platformy i tak przeskalują w dół, plik rośnie kilkukrotnie

Renderowanie w 4K pionowo to najczęstsze marnowanie czasu przy tym formacie. Żadna z platform nie serwuje shortów w tej rozdzielczości, a wysyłanie pliku czterokrotnie większego wydłuża upload i nie zmienia tego, co widzi widz.

Ważniejsze od rozdzielczości: nie skaluj w górę. Jeśli nagranie źródłowe jest w 1080p poziomo, to po wycięciu pionowego kadru masz do dyspozycji około 600 pikseli szerokości. Rozciągnięcie ich do 1080 nie doda szczegółu, którego nie ma — ale nie zaszkodzi, bo platforma i tak oczekuje 1080. Zaszkodzi natomiast dwukrotne kompresowanie po drodze.

Bezpieczna strefa kadru

To jest miejsce, w którym najwięcej klipów traci na jakości — i jedyna rzecz z tej listy, którą trzeba wziąć pod uwagę przed nagraniem, a nie po.

Każda aplikacja kładzie własny interfejs na wideo. Nazwa konta, opis, dźwięk, przyciski polubienia i udostępniania — to wszystko jest na Twoim obrazie, nie obok niego. Kadr 1080 × 1920 jest widoczny w całości tylko w podglądzie w edytorze.

Praktyczna zasada, która działa na wszystkich trzech naraz:

• Góra: zostaw około 10–12% wysokości wolne. Na 1920 pikselach to jakieś 200–230 pikseli. Tam wchodzi pasek stanu telefonu i elementy nawigacji.
• Dół: zostaw około 20–25%. To jakieś 400–480 pikseli. Tam siedzi nazwa konta, opis i pasek dźwięku — najbardziej zajęta część ekranu.
• Prawa krawędź: około 15% szerokości, czyli jakieś 160 pikseli. Kolumna przycisków.

Wszystko, co ma być przeczytane — napisy, hook, nazwa, cena, adres — musi zmieścić się w środkowym prostokącie, który z tego zostaje. Twarz mówiącego może wychodzić poza niego bez szkody.

Najbezpieczniejsze miejsce na napisy to okolice środka kadru albo trochę poniżej — nie przy dolnej krawędzi, gdzie odruchowo kładzie je większość edytorów.

Ustawienia eksportu

Kodek: H.264 (czasem opisany jako AVC albo x264). H.265/HEVC daje mniejszy plik przy tej samej jakości, ale bywa odrzucany przy wysyłce i nie ma za co płacić tym ryzykiem — platformy i tak przekodują materiał u siebie.

Bitrate: 8–12 Mb/s dla 1080 × 1920. Wyżej nie ma sensu, bo platforma przekoduje do własnego, znacznie niższego. Niżej zaczynają być widoczne artefakty przy ruchu, zwłaszcza na ciemnych ujęciach.

Klatki: taka sama jak w materiale źródłowym. Jeśli nagrywałeś w 30, eksportuj w 30. Konwersja 30 → 60 nie dodaje płynności, tylko duplikuje klatki i powiększa plik. Konwersja 60 → 30 gubi płynność, którą już masz.

Dźwięk: AAC, 128–192 kb/s, stereo, 48 kHz. Głośność wyrównana w okolicach −14 LUFS — platformy normalizują poziom i materiał nagrany zbyt cicho zostanie podbity razem z szumem tła.

Kontener: MP4. MOV działa, ale bywa większy bez powodu.

Różnice między platformami

Sam format jest ten sam. Różnią się rzeczy wokół.

YouTube Shorts. Kwalifikacja jako short jest automatyczna — decyduje proporcja kadru i długość. Materiał pionowy dłuższy niż limit shorta ląduje jako zwykły film i przestaje trafiać do osobnego kanału dystrybucji, co zwykle nie jest tym, o co chodziło. Warto sprawdzić aktualny limit w momencie publikacji, bo zmieniał się już kilka razy.

Instagram Reels. Najbardziej zajęty interfejs z całej trójki — opis potrafi zajmować sporą część dolnej krawędzi. Marginesy z sekcji o bezpiecznej strefie liczy się tutaj z górnej granicy podanych zakresów.

TikTok. Dopuszcza najdłuższe materiały i najagresywniej kompresuje. Wysyłka przez aplikację mobilną daje wyraźnie gorszy obraz niż ta sama publikacja przez przeglądarkę na komputerze — jeśli zależy Ci na jakości, wysyłaj z komputera.

Materiał poziomy w pionowym kadrze

Najczęstszy przypadek: nagranie 1920 × 1080, trzeba z niego zrobić 1080 × 1920. Są trzy sposoby i różnią się mocno.

Przycięcie. Wycinasz z poziomego kadru pionowy wycinek i resztę wyrzucasz. Obraz zostaje ostry i pełnoekranowy, ale tracisz około 70% szerokości. Działa, gdy w kadrze jest jedna osoba i wiadomo, gdzie stoi.

Kadr złożony. Górna połowa to przeskalowane wideo poziome, dolna to napisy, tekst albo drugie ujęcie. Nic nie ginie, ale samo wideo jest małe.

Rozmyte tło. Poziomy kadr na środku, nad i pod nim rozmyta kopia tego samego obrazu wypełniająca resztę. Najprostsze i najbardziej rozpoznawalne jako odtwórcze — czytelny sygnał, że materiał nie powstał pod ten format.

W praktyce pierwsza opcja wygrywa niemal zawsze, o ile udaje się trafić w mówiącego.

Skrót

• 1080 × 1920, H.264, MP4, 8–12 Mb/s, AAC 128–192 kb/s
• Klatki takie jak w źródle
• Tekst tylko w środkowym prostokącie: 12% marginesu u góry, 25% u dołu, 15% z prawej
• Nie renderuj w 4K
• Przycięcie zamiast rozmytego tła, jeśli tylko da się trafić w kadr

Jeśli szukasz nie samych liczb, ale całego procesu — wyboru fragmentów, cięcia i napisów — jest o tym osobny tekst: jak zrobić shorty z długiego filmu.

Shotuj renderuje dokładnie w tej specyfikacji: 1080 × 1920, H.264, napisy i hook w bezpiecznej strefie kadru. Bez ustawiania czegokolwiek.